Συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας για το μεταναστευτικό στις Βρυξέλλες (2)

Σε συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας για το μεταναστευτικό πρόβλημα κατέληξε χθες η σύνοδος των Βρυξελλών. Οι βασικές γραμμές της συμφωνίας, που απαρτίζεται από τη κοινή δήλωση των κρατών μελών της ΕΕ και την κοινή δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, ακολουθούν και εξειδικεύουν τησυμφωνία της 7ης Μαρτίου.

Για το φλέγον θέμα του κλεισίματος των συνόρων από τις βαλκανικές χώρες δεν υπάρχει στη νέα συμφωνία καμία αναφορά. Υπάρχει όμως η διαπίστωση ότι «αρκετά στοιχεία της κοινής μας ευρωπαϊκής απάντησης λειτουργούν σήμερα (several elements of our common European response are in place today)» και η παραπομπή στη συμφωνία της 7ης Μαρτίου που μεταξύ άλλων διαπίστωνε ότι «οι παράτυπες ροές μεταναστών στη δίοδο των Δυτικών Βαλκανίων έχουν σταματήσει». Το συμπέρασμα είναι ότι ο «διάδρομος των Δυτ. Βαλκανίων», συμπεριλαμβανομένων των βορείων ελληνικών συνόρων, θα παραμείνει κλειστός μέχρι νεωτέρας παγιδεύοντας τους υπάρχοντες πρόσφυγες και μετανάστες στην Ελλάδα.

Ελπίζεται όμως ότι θα σταματήσουν άμεσα να προστίθενται νέοι πρόσφυγες και μετανάστες, καθώς συμφωνήθηκε ότι από αύριο 20 Μαρτίου 2016 όλοι οι νέοι παράνομοι μετανάστες που διέρχονται από την Τουρκία στα ελληνικά νησιά θα πρέπει να επιστρέφονται στην Τουρκία. Πρέπει να προσεχθεί ότι η συμφωνία προβλέπει δικαίωμα των παράνομων μεταναστών να υποβάλουν αίτηση ασύλου στην Ελλάδα, την οποία οι ελληνικές αρχές οφείλουν να επεξεργαστούν σε συνεργασία με την UNHCR. Στην Τουρκία θα επιστρέφονται μόνο οι μετανάστες που δεν ζητούν άσυλο ή όσων η αίτηση έχει κριθεί αβάσιμη ή απαράδεκτη.

Η παραπάνω συμφωνία είναι κατ’ αρχήν θετική, αλλά «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες». Με δεδομένο ότι η συμφωνία αποκλείει «κάθε είδους συλλογική απέλαση», είναι σαφές ότι τα νησιωτικά hot spots θα αντιμετωπίσουν έναν μεγάλο όγκο αιτήσεων, τις οποίες θα πρέπει να διαχειριστούν εξατομικευμένα. Θα απαιτηθεί ταχύτητα και διαχειριστική ικανότητα, ώστε οι αιτήσεις να διεκπεραιωθούν γρήγορα και να επιστρέφονται σύντομα οι μη δικαιούμενοι άσυλο στην Τουρκία, ώστε να μην υπάρξει επικίνδυνη υπερσυσσώρευση μεταναστών στα νησιά. Ελπίζεται ότι σε αυτό θα βοηθήσουν οι χώρες της ΕΕ με μέσα και προσωπικό, ενώ η συμφωνία περιλαμβάνει και την παρουσία Τούρκων αξιωματούχων σε ελληνικά νησιά και Ελλήνων αξιωματούχων στην Τουρκία.

Ισχύει επίσης το σημείο της συμφωνίας της 7ης Μαρτίου που προβλέπει ότι για κάθε Σύριο που επιστρέφεται στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά, ένας άλλος Σύριος θα εγκαθίσταται από την Τουρκία στην ΕΕ. Γι ατο σκοπό αυτό θα χρησιμοποιηθούν οι θέσεις για επαναγκετάσταση στην ΕΕ που είχαν συμφωνηθεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου της 20 Ιουλίου 2015, εκ των οποίων 18.000 θέσεις παραμένουν ακόμα ανοιχτές. Αν χρειαστούν περισσότερες θέσεις, εκφράζεται η πρόθεση για μια παρόμοια εθελοντική συμφωνία των κρατών μελών της ΕΕ για πρόσθετες θέσεις.

Η Τουρκία διατηρεί το «κέρδος» της απελευθέρωσης της βίζας για τους Τούρκους πολίτες στα κράτη μέλη της ΕΕ μέχρι το τέλος Ιουνίου 2016, εφ’ όσον τα υπόλοιπα σημεία της συμφωνίας έχουν εκπληρωθεί. Επιπλέον, οριστικοποιήθηκε η πρόσθετη χρηματοδότηση της Τουρκίας από την ΕΕ που αόριστα προβλεπόταν στη συμφωνία της 7ης Μαρτίου: εκτός των αρχικά διατεθέντων 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, η ΕΕ θα διαθέσει επιπλέον 3 δισεκατομμύρια Ευρώ ως το τέλος του 2018.

Εξαιρετική σημασία για τα εθνικά μας συμφέροντα έχει το γεγονός ότι βρέθηκε συμβιβσατική λύση που δεν «θυσιάζει» τη διαπραγματευτική θέση της Κύπρου σχετικά με το άνοιγμα πρόσθετων κεφαλαίων ενταξιακών διαπραγματεύσεων για την Τουρκία. Συγκεκριμένα, συμφωνήθηκε ότι στη διάρκεια της τρέχουσας ολλανδικής προεδρίας θα ανοίξει το κεφάλαιο 33 των ενταξιακών διαπραγματεύσεων (προϋπολογισμός), το οποίο δεν περιλαμβάνεται στα κεφάλαια που έχει μπλοκάρει η Κυπριακή Δημοκρατία.

Σε μια συνολική αποτίμηση, η συμφωνία είναι θετική και τα ανταλλάγματα που κέρδισε η τουρκική πλευρά έχουν περιοριστεί κάπως. Το μέγα ζητούμενο βραχυπρόθεσμα είναι η ταχεία και διαχειριστικά επαρκής εφαρμογή της στα νησιωτικά hot spots. Μακροπρόθεσμα δε, το ζητούμενο είναι η οριστική αποθάρρυνση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών μέσω Τουρκίας προς την Ελλάδα.

http://e-amyna.com/?p=21707